Chương 15: Chương 14: Khám Phá Ra Vi Khuẩn (4)

Toàn Chương Buổi học vẫn chưa kết thúc.

Istina và các sinh viên khác vẫn đang nhìn tôi. Có người trông đã mệt mỏi hơn lúc đầu, nhưng cũng có vài người ánh mắt rực cháy vẻ tò mò và tinh thần hiếu học.

"Nhìn này. Hệ cơ quan được cấu tạo từ các cơ quan, cơ quan được cấu tạo từ các mô. Vậy thì mô được cấu tạo từ đơn vị nào, đó mới là vấn đề."

Istina lại chớp chớp đôi mắt ngây ngô. Hệ cơ quan, cơ quan, mô... Rồi sao nữa?

"Istina. Em bảo đã tốt nghiệp đại học rồi mà sao chẳng biết cái gì tử tế thế hả? Oliver. Trả lời đi."

Đây là một trong những nguyên lý cơ bản của sinh học.

Cấu trúc và chức năng có mối liên hệ mật thiết.

Đơn vị cấu tạo cơ bản của sinh vật là tế bào, bởi vì đơn vị cấu tạo cơ bản dù thế nào cũng phải là một cấu trúc phân tách với bên ngoài để duy trì các hoạt động sống. Một cấu trúc dạng phòng nhỏ. [note102532] Đó chính là tế bào.

Tôi quay lại với hình vẽ người lúc nãy. Cá thể, hệ cơ quan, cơ quan, mô. Bước cuối cùng chính là đơn vị nhỏ nhất của hoạt động sống.

- Tế bào.

Phần lớn đều lộ vẻ mặt không hiểu gì. Nhưng thuyết tế bào không chỉ được chứng minh bằng quan sát. Nó là một sự thật, và nếu suy nghĩ kỹ thì đó cũng là một kết luận logic tất yếu.

"Đến đây thôi. Nếu không ai có câu hỏi gì thì buổi học hôm nay kết thúc tại đây. Hẹn gặp lại vào tuần sau."

Buổi học kết thúc như vậy.

Không có câu hỏi nào cả. Dù vẻ mặt một số sinh viên đầy rẫy những thắc mắc, nhưng kéo dài thời gian học sẽ gây khó khăn cho tất cả mọi người. Quan trọng nhất là tôi thấy mệt. Nói nhiều quá đau cả họng.

Dù có cảm giác kết thúc hơi sớm vì mệt, nhưng những gì cần nói tôi đã nói hết rồi.

Ngay khi buổi học kết thúc, Istina tiến về phía tôi. Em ấy cầm một xấp giấy. Hình như đang viết cái gì đó, tôi cũng chẳng rõ.

"Những gì thầy nói lúc trước, giờ em đã hiểu ý nghĩa của nó rồi! Chà... Dù vẫn còn cần phải chứng minh nữa. Nhưng có Kính hiển vi rồi thì chắc sẽ nhanh thôi ạ."

Đúng vậy.

Dù sao thì các thí nghiệm sắp tới cũng khá đơn giản.

Tôi đã tìm ra cách làm môi trường nuôi cấy rồi, nên chỉ cần tạo môi trường, nuôi vi khuẩn, sau đó nhuộm các khuẩn lạc[note102533] và quan sát dưới Kính hiển vi. Chắc là hôm nay hoặc ngày mai là xong thôi.

"Hôm nay thầy cũng làm thí nghiệm ạ?"

"Ừ. Ta sẽ cho em xem cách sử dụng đĩa nuôi cấy."

"A ha."

Khi còn ở thời hiện đại, các loại dung dịch dinh dưỡng chuyên dụng cho từng loại vi khuẩn đều có sẵn dưới dạng thành phẩm. Bây giờ không thể có được những thứ đó nên cũng hơi đáng tiếc.

Không biết thứ gì sẽ mọc lên từ môi trường nuôi cấy làm từ đậu nành nhỉ? Chắc là những loại vi khuẩn cực kỳ phổ biến như tụ cầu vàng[note102534] hay liên cầu khuẩn [note102536]thôi. Thực ra hiện tại chủng loại vi khuẩn cũng không quan trọng lắm.

Phòng thí nghiệm.

Tôi cùng Istina chậm rãi rót dung dịch nuôi cấy từ ấm ra. Bột đậu nành pha tinh bột phủ đầy đáy Đĩa Petri như một lớp màng mỏng.

"Thế này chắc là đủ rồi nhỉ?"

Dung dịch nuôi cấy đông lại ngay lập tức trên đĩa. Trông như một lớp thạch đậu xanh cực mỏng vậy.

Tôi gật đầu, còn Istina thì đậy nắp Đĩa Petri lại. Dù có chút công đoạn, nhưng chín chiếc đĩa nuôi cấy đã được chuẩn bị xong.

"Giờ sẽ thế nào ạ?"

Phải cấy vi khuẩn vào đĩa nuôi cấy.

Cách làm rất đơn giản.

Dùng dụng cụ đã được tiệt trùng bôi dung dịch có chứa vi khuẩn lên đĩa nuôi cấy. Các vi sinh vật định cư trên đĩa sẽ hình thành nên các khuẩn lạc. [note102540] Khuẩn lạc là đối tượng có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Có thể tách riêng một khuẩn lạc cụ thể, hoặc di chuyển chúng để phục vụ nghiên cứu sau này. Cũng có thể đếm số lượng khuẩn lạc mọc trên đĩa.

Phương pháp trên cũng trở thành một cách để đánh giá gián tiếp lượng vi khuẩn trong một dung dịch cụ thể. [note102541] Dù sao thì. Tôi thắp một chiếc đèn cồn, sau đó hơ đầu kim qua lửa để tiệt trùng. Đợi một chút cho đĩa nuôi cấy và kim nguội bớt đã.

Đối tượng nghiên cứu hôm nay là nước lã bình thường sau khi đã nhúng tay vào.

Cây kim di chuyển trên mặt đĩa nuôi cấy.

"Khi cấy vào đĩa, hãy đi kim thật dày nhưng không được để các đường đi chồng chéo lên nhau[note102542]. Nếu chồng chéo, các khuẩn lạc vi khuẩn có thể sẽ bị lẫn vào nhau."

"A ha."

"Mục tiêu là để vi khuẩn hình thành khuẩn lạc trên đĩa nuôi cấy. Không biết có suôn sẻ không, nhưng chắc chắn sẽ có thứ gì đó mọc lên thôi."

Thực tế thì vi khuẩn có ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta. Nếu vi khuẩn không mọc thì nấm mốc cũng sẽ mọc thôi. Istina gãi đầu.

"Thầy bảo vi khuẩn quá nhỏ nên không thể nhìn thấy bằng mắt thường mà. Nuôi chúng thì có gì khác biệt sao ạ?"

"Nếu nuôi trong môi trường được kiểm soát, vi khuẩn sẽ hình thành nên cái gọi là khuẩn lạc. Khuẩn lạc là một cụm vi khuẩn có kích thước khoảng vài milimet. Khuẩn lạc có kích thước đủ để nhìn thấy và có thể thao tác được."

Chỉ cần để vi khuẩn hình thành khuẩn lạc trên đĩa nuôi cấy, chúng ta có thể nhuộm màu chúng, đặt dưới Kính hiển vi, hoặc nuôi cấy tiếp để nghiên cứu.

"Sao giáo sư lại biết những điều đó ạ?"

"Thì, vì trước đây ta đã từng làm rồi."

Tôi đưa cây kim cho Istina.

"Em cũng thử đi."

Istina lườm chằm chằm vào đĩa nuôi cấy, còn tôi thì kiểm tra đồng hồ. Bây giờ là 4 giờ chiều. Mất bao lâu để vi khuẩn mọc nhỉ?

Tụ cầu vàng mất khoảng 12 tiếng để hình thành khuẩn lạc. Bây giờ dù là 4 giờ sáng, nhưng học thuật thì làm gì có chuyện phân biệt ngày đêm.

Tôi lay Istina đang ngủ gật trong thư viện dậy. Có vẻ em ấy đã gục luôn khi đang học bài.

"Istina. Dậy đi."

"Tha, tha cho em... Em sai rồi..."

Lại còn nói mớ nữa chứ.

"Đi nuôi vi khuẩn thôi."

"Em ghét mấy thứ đó lắm..."

Đây là nghiên cứu sinh do chính em chọn đấy. Hãy cắn răng mà chịu đựng đi, Istina.

Istina lù rù vuốt lại mái tóc, dụi mắt rồi chậm rãi đứng dậy. Đến lúc đó em ấy mới có vẻ nhận thức được tình hình.

"Em xin lỗi. Thầy cứ coi như chưa nghe thấy gì nhé."

"Ừ."

Istina tránh ánh mắt của tôi.

"Vi khuẩn mọc hết rồi ạ?"

"Đến lúc chúng mọc hết rồi đấy."

"Đi xem thôi... Nhưng mà giáo sư ơi. Đợi trời sáng rồi kiểm tra không được sao ạ?"

Chúng tôi đến phòng nghiên cứu.

Việc nuôi cấy đã thành công. Những khuẩn lạc mọc thành công gần như không thể nhìn thấy được. Trên một chiếc đĩa hình như chưa đến mười cái. Lý do là gì nhỉ? Dù lý do là gì đi nữa, Istina vẫn đang trầm trồ thán phục.

"Thật sự đúng như lời thầy nói luôn! Từ việc vi khuẩn mọc cho đến kích thước của khuẩn lạc. Giờ chỉ cần chuyển khuẩn lạc xuống dưới Kính hiển vi là được rồi nhỉ."[note102552] Tôi gật đầu.

"Giờ chỉ cần soi Kính hiển vi là xong."

"Cái này em chỉ tò mò thôi. Nếu cứ để yên thì khuẩn lạc vi khuẩn có to mãi ra không ạ?"

Không đâu.

Khuẩn lạc vi khuẩn không có hệ thống vận chuyển chất dinh dưỡng hay oxy vào tận bên trong. Vì vậy, các khuẩn lạc vi khuẩn không thể vượt quá một kích thước nhất định.

"Khi đạt đến kích thước tới hạn thì khó mà to thêm được nữa. Vì chất dinh dưỡng không chạm tới được trung tâm khuẩn lạc."

Istina ghi chép gì đó vào sổ tay.

"Em đi lấy lam kính đây."

Tôi cẩn thận dùng kẹp gắp một khuẩn lạc đặt lên lam kính. Đến đây là xong, giờ phải nghĩ cách cố định vi khuẩn.

Tôi nhỏ một giọt nước cất lên khuẩn lạc trên lam kính, rồi hơ mẫu thử qua đèn cồn để làm khô.

Việc chuẩn bị mẫu thử gần như đã xong, giờ chỉ còn công đoạn nhuộm màu nữa thôi[note102557]. Istina nhỏ thuốc nhuộm lên mẫu thử.

A, nhớ ra rồi.

Tụ cầu vàng phát triển tốt nhất ở nhiệt độ cơ thể người, tức là khoảng 36. 5 độ C. Vì tôi đã thử nuôi cấy ở nhiệt độ phòng nên kết quả có hơi khiêm tốn cũng là điều dễ hiểu.

Mà thôi, một khuẩn lạc là đủ rồi.

Giờ phải đợi một chút.

"Buồn ngủ quá ạ."

"Lát nữa ban ngày thì ngủ bù."

"Vi khuẩn trông như thế nào ạ?"

"Trông chán lắm. Thường là hình cầu hoặc hình que. Đôi khi cũng có những loại hình thù kỳ dị, nhưng hiếm lắm."

Điển hình là xoắn khuẩn giang mai có hình xoắn ốc kỳ lạ, nhưng chúng ta chắc không đủ trình độ kỹ thuật để nhìn thấy thứ đó đâu. Chiếc Kính hiển vi hiện tại chỉ đạt mức cấu hình tối thiểu để nhìn thấy vi khuẩn thôi.

Đến lúc xem rồi.

Tôi chuyển mẫu thử xuống dưới Kính hiển vi. Căn chỉnh tiêu cự, và... Ờm, tôi đã hơi lo lắng nhưng nó hiện lên rất rõ. [note102553] Những hạt nhỏ màu tím tụ lại với nhau.

Nhìn sơ qua cũng biết là tụ cầu vàng rồi. [note102562] Cũng hiểu tại sao người ta lại gọi là tụ cầu khuẩn rồi đấy. Vì chúng tụ lại thành từng chùm như chùm nho, lại thêm việc sau khi nhuộm Gram [note102569]thường sẽ có màu tím nữa.

Tôi rời mắt khỏi thị kính.

"Istina. Lại đây xem này."

Istina ghé mắt vào Kính hiển vi.

"Thấy thật rồi này... Đây chính là vi khuẩn sao ạ?"

"Ừ."

Istina ngồi lại vào chỗ, vẻ mặt như một đứa trẻ vừa được nhận quà sinh nhật.

"Nó sẽ trở thành một chân trời mới cho nhân loại. Biết đâu đây sẽ là phát kiến vĩ đại nhất thế kỷ này cũng nên."

Tôi không phải là không hiểu tâm trạng đó, nhưng vẫn còn quá sớm để vui mừng.

Vì đây mới chỉ là sự khởi đầu thôi. Người phát hiện ra Kính hiển vi là Hooke, người phát hiện ra phương pháp nhuộm là Gram.

Vẫn còn thí nghiệm của Pasteur, người đã chứng minh vi khuẩn là nguyên nhân gây ra sự thối rữa và bệnh tật, và Lister, người đã khẳng định sự cần thiết của vệ sinh trong thực hành lâm sàng.

Vẫn còn một chặng đường dài phía trước.

"Viết báo cáo kết quả nghiên cứu thôi. Phải viết luận văn nhanh thì mới công bố sớm được."

Istina gật đầu.

Đúng rồi, tôi định đi tìm Giáo sư Klaus mà lúc nãy buổi học kết thúc lại chưa đi được.

Nhưng nếu có thành quả rõ rệt thế này, chẳng phải cuộc trò chuyện sẽ diễn ra suôn sẻ hơn sao?

Trước tiên cứ tổng hợp nội dung thí nghiệm đã.